użytkownik niezalogowany
Autor:WarmBucksMan2011
Aktualizacja:

Z Lidzbarka mozna dojechac do:8/Olsztyna na Warmii

Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten[4], prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457[2] (stan na 31.12.2009).

Olsztyn leży w południowej części Warmii, historycznej krainy będącej w latach 1466-1772 częścią Rzeczypospolitej.

Spis treści

[ukryj]

1 Położenie 1.1 Podział administracyjny1.2 Aglomeracja Olsztyn

2 Warunki naturalne 2.1 Ukształtowanie terenu2.2 Klimat2.3 Stosunki wodne2.4 Przyroda

3 Demografia4 Historia5 Polityka i administracja 5.1 Rada miasta5.2 Burmistrzowie i prezydenci miasta

6 Gospodarka 6.1 Przemysł

7 Transport i komunikacja 7.1 Komunikacja miejska7.2 Transport drogowy7.3 Transport kolejowy7.4 Transport lotniczy

8 Edukacja i nauka 8.1 Uczelnie wyższe8.2 Jednostki naukowo-badawcze

9 Kultura i sztuka 9.1 Muzea9.2 Galerie9.3 Kina9.4 Teatry9.5 Muzyka9.6 Imprezy i festiwale9.7 Planetarium i obserwatorium9.8 Inne organizacje i placówki kulturalne

10 Kościoły i związki wyznaniowe 10.1 Katolicyzm10.2 Protestantyzm10.3 Buddyzm10.4 Inne

11 Turystyka 11.1 Szlaki turystyczne11.2 Turystyka kajakowa11.3 Zabytki11.4 Inne atrakcje turystyczne11.5 Hotele

12 Sport13 Osoby związane z Olsztynem 13.1 Honorowi obywatele miasta

14 Miasta partnerskie 14.1 Miasta współpracujące

15 Media 15.1 Radio i telewizja15.2 Prasa15.3 Internet

16 Zobacz też17 Przypisy18 Bibliografia19 Linki zewnętrzne

// Położenie [edytuj]

Lokalizacja Olsztyna na tle otaczających go gmin powiatu olsztyńskiego

Olsztyn położony jest w środkowej części województwa warmińsko-mazurskiego nad rzeką Łyną, w granicach Pojezierza Olsztyńskiego, które wchodzi w skład makroregionu Pojezierza Mazurskiego i jest podprowincją Pojezierzy Wschodniobałtyckich. Od południowej strony miasto sąsiaduje z Puszczą Napiwodzko-Ramucką.

Miasto sąsiaduje z gminami: Dywity, Barczewo, Purda, Stawiguda, Gietrzwałd oraz Jonkowo. Jedynym powiatem, z którym graniczy Olsztyn jest powiat olsztyński (ziemski).

Olsztyn leży 87 km od granicy z Rosją[5], 131 km od Kaliningradu[6] i 408 km od stolicy Litwy – Wilna[7].

Według Google Maps odległości drogowe do stolic sąsiednich województw wynoszą:

Olsztyn-Białystok – 241 km[8],Olsztyn-Gdańsk – 169 km[9],Olsztyn-Bydgoszcz – 208 km[10],Olsztyn-Toruń – 172 km[11],Olsztyn-Warszawa – 212 km[12].

Podział administracyjny [edytuj]

Osobny artykuł: Podział administracyjny Olsztyna.

Olsztyn podzielony jest na 23 osiedla – jednostki pomocnicze gminy[13]. Stanowią one najniższy, pomocniczy, szczebel samorządu miejskiego. Do zakresu ich działania należą sprawy publiczne o zasięgu lokalnym.

W Olsztynie funkcjonuje również co najmniej kilkanaście mniejszych osiedli, nie posiadających rad osiedli. Nie stanowią one oficjalnego podziału administracyjnego, ale zostały wyodrębnione (np. ze względu na swoje położenie) i posiadają nazwy powszechnie używane przez mieszkańców.

Podział administracyjny Olsztyna

Podział oficjalny

Brzeziny • Dajtki • Generałów • Grunwaldzkie • Gutkowo • Jaroty • Kętrzyńskiego • Kormoran • Kortowo • Kościuszki • Likusy • Mazurskie • Nad Jeziorem Długim • Nagórki • Pieczewo • Podgrodzie • Podleśna • Pojezierze • Redykajny • Śródmieście • Wojska Polskiego • Zatorze • Zielona Górka

Osiedla bez rad osiedli

Jakubowo • Karolin • Kolonia Jaroty • Kortowo II • Łupstych • Mleczna • Niedźwiedź • Piękna Góra • Podlesie • Pozorty • Skarbówka Poszmanówka • Słoneczny Stok • Stare Kieźliny • Stare Miasto • Stare Zalbki • Stary Dwór • Track

Aglomeracja Olsztyn [edytuj]

Problematyka obszaru i ludności kształtującej się aglomeracji olsztyńskiej jest podejmowana od połowy lat 80. XX wieku, kiedy to Olsztyn przekroczył 150 000 mieszkańców. W końcu lat 90. XX w. można wyodrębnić funkcjonalną aglomerację olsztyńską w strukturze osadniczej Polski składająca się z: Olsztyna, gminy Dywity oraz części gmin Barczewo, Purda, Stawiguda, Gietrzwałd i Jonkowo. Obszar ten zamieszkuje (osoby zameldowane) ok. 250 000 osób. Jest to aglomeracja rozwijająca się z dodatnim przyrostem naturalnym i dodatnim saldem migracji[3].

Warunki naturalne [edytuj]

Struktura użytkowania gruntów (2007)[14] RodzajPowierzchnia %tereny rolne22,7 km²25,8%tereny leśne i zadrzewione20,2 km²23,0%tereny osiedlowe20,4 km²23,0%tereny przemysłowo-składowe5,5 km²6,3%tereny parków i zieleni1,7 km²2,0%tereny usług ogólnomiejskich (w tym PKP)8,0 km²9,2%tereny pod wodami9,4 km²10,7%Powierzchnia miasta (Σ)88,0 km²100,0%

Ukształtowanie terenu [edytuj]

Miasto leży w paśmie moren czołowych ostatniego zlodowacenia. Najwyższy punkt Olsztyna umiejscowiony jest na wysokości 155 m n.p.m., natomiast najniższy na 88 m n.p.m.[14]

Klimat [edytuj]

Olsztyn leży w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego przejściowego. Jest to typowy klimat pojezierny. Uwarunkowany został głównie przez lokalne elementy środowiska (rzeźba terenu, lasy, jeziora). Klimat lokalny cechują średnie roczne opady, wynoszące ok. 600 mm. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi ok. +6,6 °C z maksimum w lipcu ok. +17,7 °C i minimum w styczniu ok. –3,5 °C. Przeciętnie w ciągu roku opady występują przez ok. 160 dni, liczba dni z przymrozkami wynosi 140, natomiast pokrywa śnieżna zalega średnio przez 83 dni[14]. W ciągu całego roku dominują wiatry południowo-zachodnie i zachodnie. Jesienią i zimą wzrasta udział wiatrów południowych, zaś wiosną i latem północno-zachodnich.

Stosunki wodne [edytuj]

Osobny artykuł: Jeziora w Olsztynie.

Koryto Łyny na os. Brzeziny

Kortówka w Kortowie, z lewej wiosenne rozlewiska

Jezioro Ukiel

Jezioro Kortowskie o zachodzie słońca

Jezioro Żbik

Przez miasto Olsztyn przepływają 3 rzeki: Łyna, Wadąg i Kortówka. W granicach administracyjnych miasta obecnie leży 15 jezior, w tym 13 o powierzchni powyżej 1 ha.

Łącznie powierzchnia jezior w Olsztynie wynosi około 720 ha (8,15% powierzchni miasta). Ich rozmieszczenie jest nierównomierne na korzyść części zachodniej, gdzie jeziorność wynosi 40% (w części wschodniej 8%)[15].

W przeszłości na obszarze miasta znajdowało sie więcej jezior, które po przejęciu przez prywatnych inwestorów w drugiej połowie XIX wieku poddane zostały osuszeniu. W wyniku osuszenia z powierzchni Olsztyna zniknęły liczne stawy oraz jeziora: Motka, Małe Klebarskie, Płocidugi czy Pelnogi (Połnogi) oraz jezioro Fajferek, nad którym w 1845 roku Zarząd Miejski otworzył kąpielisko.

Przyroda [edytuj]

Olsztyńskie lasy zajmują ponad 1800 ha (21,2% powierzchni miasta). Ponad połowa to zwarty kompleks Lasu Miejskiego (1050 ha), pełniący przede wszystkim funkcje terenów rekreacyjno-wypoczynkowych oraz turystyczno-krajoznawczych[16].

Zieleń miejska zajmuje 560 ha (6,5% powierzchni miasta)[17]. Urządzona jest w postaci licznych parków (m.in. Park Kusocińskiego, Park Zamkowy), zieleńców, skwerów oraz trzech ponad stuletnich cmentarzy.

Na terenie Olsztyna znajdują się dwa rezerwaty przyrody roślinności torfowej:[16]

Mszar – powierzchnia: 4 ha, ustanowiony w 1953 rokuRedykajny – powierzchnia: 10 ha, ustanowiony w 1949 roku

W przeszłości na terenie miasta znajdował się również rezerwat przyrody poryblinu jeziornego, ustanowiony w 1957, obejmujący swym zasięgiem obszar jez. Tyrsko (Gutkowskiego) – rezerwat przyrody Jezioro Gutkowskie. Został on jednak zlikwidowany, a przy brzegu jeziora wzniesiono hotel.

Demografia [edytuj]

Osobny artykuł: Ludność Olsztyna.

W 2000 Olsztyn przekroczył liczbę 172 tys. mieszkańców. Szacuje się, że wówczas na każdego Olsztynianina przypadło średnio 139 m² lasu miejskiego, 3,5 m² parku, 43,5 m² powierzchni wód znajdujących się w granicach miasta[18].

Tab. Liczba ludności Olsztyna od 1770 roku[19][2]

Według danych GUS z 31 grudnia 2009, Olsztyn ma 176 457[2] mieszkańców (21 m-ce w kraju), powierzchnię 88,33 km²[1] (26 m-ce w kraju) i gęstość zaludnienia 1998 os./km². Od 2002 roku liczba ludności miasta systematycznie wzrasta, co jest ewenementem w skali kraju (oprócz Warszawy, gdzie występuje zjawisko napływu ludności głównie w celach zarobkowych).

Zgodnie z danymi GUS z 30 czerwca 2009, proporcja liczby kobiet do liczby mężczyzn w Olsztynie wyniosła 94 526 kobiet na 81 861 mężczyzn, co daje stosunek 115 kobiet na 100 mężczyzn[20]. W roku 2006 udzielono 903 małżeństw, na świat przyszło 1619 dzieci, zmarło 1257 osób, w tym 8 niemowląt. Przyrost naturalny w Olsztynie wyniósł 362 (2,15 na 1000 mieszkańców)[21]. Saldo migracji wyniosło 273 osoby[22], podczas gdy stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła 6,8%.[23] W marcu 2008 stopa bezrobocia (liczona do aktywnych zawodowo) spadła do 4,4%.[24]

Struktura demograficzna mieszkańców miasta Olsztyn wg danych z 31 grudnia 2007:[25]

OpisOgółemKobietyMężczyźnijednostkaosób %osób %osób %populacja1757101009420553,618150546,39wiek przedprodukcyjny (0–17 lat)3019317,18148538,45153408,73wiek produkcyjny (18–65 lat)11964268,096155735,035808533,06wiek poprodukcyjny (powyżej 65 lat)2587514,731779510,1380804,6

Historia [edytuj]

Osobny artykuł: Kalendarium historii Olsztyna.

Pierwsza wzmianka o mieście pochodzi z roku 1334, kiedy to Henryk von Luter założył w zakolu rzeki Łyny drewniano-ziemną strażnicę puszczańską, nadając jej nazwę Allenstein (Gród nad Łyną, Alna znaczy "łania", to pruska nazwa Łyny). Prawa miejskie oraz nazwę "Allenstein" (dla Polaków był to Holstin, a później Olstyn, ale wymawiano tę nazwę tak jak dzisiaj – Olsztyn) zostały nadane 31 października 1353 roku przez diecezjalną Kapitułę Warmińską. Zasadźcą i pierwszym burmistrzem miasta był Jan z Łajs.

Jeszcze przed nadaniem praw miejskich – w 1347 roku – w miejscu strażnicy drewniano-ziemnej rozpoczęto budowę zamku, którą ukończono w 1353. W późniejszych wiekach zamek był wielokrotnie przebudowywany. W drugiej połowie XIV wieku (lata 1370-1380) wzniesiono kościół pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła, który uchodzi za jeden z najwybitniejszych przykładów gotyku ceglanego w Polsce. Do dnia dzisiejszego przetrwała wytyczona wtedy sieć ulic i część imponujących fortyfikacji, a wiele istniejących dziś na obszarze Starego Miasta domów wspiera się o średniowieczne fundamenty.

Liczne wojny XV wieku niejednokrotnie niszczyły młode jeszcze miasto. W 1414 Olsztyn został zniszczony przez wojska króla Władysława Jagiełły. W 1440 miasto przystąpiło do Związku Pruskiego – konfederacji szlachty i miast pruskich skierowanej przeciw Krzyżakom. W 1454 mieszczanie wzięli udział w powstaniu przeciwko zakonowi krzyżackiemu i opanowali zamek, uznając zwierzchnictwo króla polskiego, jednak rok później miasto ponownie zajął zakon krzyżacki. Na mocy traktatu pokojowego zawartego w 1466 roku w Toruniu, Olsztyn wraz z całą Warmią przeszedł pod zwierzchnictwo Polski.

Kolejna wojna, wywołana w latach 1519-1521 przez zakon krzyżacki spustoszyła południową Warmię. Ówczesnym administratorem dóbr kapituły warmińskiej był kanonik fromborski – Mikołaj Kopernik. Przygotował on skutecznie olsztyński zamek do obrony przed spodziewanym atakiem Krzyżaków (1521). Ponadto Kopernik podjął wielką akcję zasiedlania rejonu sprowadzając mówiących po polsku osadników z Mazowsza.

Kolejny wiek to rozkwit miasta, korzystnie położonego na ruchliwym szlaku Królewiec–Warszawa. Mieszkańcy utrzymywali się z handlu i rzemiosła. Pośredniczyli też w wymianie handlowej między Polską a portami Bałtyku. Rozwój został powstrzymany przez wojny północne w XVII i XVIII wieku, a wielka zaraza lat 1709-1712 wyludniła miasteczko niemal całkowicie. Dzięki wsparciu kapituły Olsztyn w ciągu XVIII wieku zdołał poprawić swe położenie. W okresie rozbiorów Warmię wcielono do Królestwa Prus. Miasto i zamek stały się własnością króla pruskiego.

W czasie wojen napoleońskich miasto zostało po raz kolejny obrabowane. 3 lutego 1807 w Olsztynie zatrzymał się cesarz Francuzów – Napoleon Bonaparte. Po wojnach napoleońskich w Prusach utworzono samorząd terytorialny, a w 1818 roku powstał powiat olsztyński.

Po 1818 roku zabudowa miejska opuściła mury Starego Miasta. Druga połowa XIX wieku to dynamiczny rozwój pod rządami burmistrza Roberta Zakrzewskiego (Sakrzewskiego), a następnie Oskara Beliana. W 1867 – powstał nowoczesny jak na owe czasy szpital, w latach 1872-1873 przeprowadzono przez Olsztyn magistralę kolejową, łączącą Toruń z Królewcem, w 1877 powstało gimnazjum. Liczba mieszkańców w tym okresie wzrosła z 4 tys. w 1846, poprzez 6 tys. w 1875 do 25 tys. w 1895 r. W 1900 przeszło 35% mieszkańców Olsztyna stanowili Polacy[26]. W tym samym okresie Olsztyn stał się jednym z ośrodków polskiego ruchu narodowego na Warmii. W kwietniu 1886 roku ukazał się pierwszy numer "Gazety Olsztyńskiej", polskiego pisma wydawanego bez przerwy do 1939 roku przez rodziny Liszewskich i Pieniężnych. W 1891 powstało Polsko-Katolickie Towarzystwo Ludowe "Zgoda". Dzięki pomocy działaczy z Wielkopolski i Pomorza polscy Warmiacy w wyborach do sejmu pruskiego zaczęli wysuwać swoich kandydatów.

W ostatnich latach XIX wieku i na początku XX wzniesiono nowe gmachy publiczne, między innymi nowy ratusz w stylu holenderskiego renesansu, neogotyckie kościoły Najświętszego Serca Pana Jezusa i św. Józefa, siedzibę rejencji, zbudowano też nowoczesne dzielnice mieszkaniowe. W roku 1890 położono instalację gazową, a w 1892 zadzwonił pierwszy telefon, sześć lat później doszedł nowoczesny wodociąg i kanalizację, a w 1907 – elektryczność. Na ulicach pojawiły się tramwaje, a niewiele później otwarto lotnisko.

W 1914 r. miasto zostało na krótko zajęte przez wojska rosyjskie, które wycofały się z miasta po klęsce w bitwie pod Tannenbergiem. Po I wojnie światowej o przyszłej przynależności państwowej południowej części Prus Wschodnich zadecydował plebiscyt z 11 lipca 1920. 97,8% głosujących w Olsztynie opowiedziało się za pozostaniem miasta przy Niemczech. Pod rządami Hitlera wokół miasta powstał krąg osiedli powiązanych ze śródmieściem terenami zielonymi. W roku 1939 mieszkało tu ponad 50 tys. osób.

22 stycznia 1945 Olsztyn zajęła Armia Czerwona, po kilku dniach stacjonowania żołnierze radzieccy podpalili miasto – zniszczeniu uległo ok. 40% zabudowy. 21 marca 1945 o godz. 12.00 Jakub Prawin jako Pełnomocnik Rządu na Okręg Warmińsko-Mazurski przejął administrację Warmii i Mazur. Pozostała w Olsztynie ludność niemieckojęzyczna uległa wysiedleniu, na jej miejsce stopniowo napływali m.in. polscy osadnicy. W 1946 miasto liczyło 23 tys. mieszkańców, a w 1950 – 45 tys.

Po 1945 roku Olsztyn jako stolica województwa znacznie się rozwinął. Tu przeniesiona została z Fromborka siedziba kurii biskupiej (diecezjalnej, a od 1992 archidiecezjalnej). Zlokalizowano zakłady przemysłu gumowego – Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych (1967), spożywczego, drzewnego, maszynowego, materiałów budowlanych i inne. Przełom w życiu politycznym oznaczało powstanie NSZZ "Solidarność". W okresie stanu wojennego w mieście czynnie działała opozycja. Po 1989 roku odtworzony został samorząd terytorialny, wybrano pierwszą demokratyczną radę i zarząd miasta. W 1999 roku z połączenia trzech szkół wyższych powstał Uniwersytet Warmińsko-Mazurski.

Obecnie widoczny jest dalszy rozwój miasta – szybka rozbudowa dzielnicy mieszkaniowej Jaroty oraz dzielnicy przemysłowej (m.in. poprzez rozwój fabryki Michelin). Olsztyn jest jednym z niewielu miast posiadających dodatni współczynnik przyrostu naturalnego jak też dodatnie saldo migracji.

Polityka i administracja [edytuj]

Osobne artykuły: Polityka w Olsztynie, Okręg wyborczy Olsztyn.

Nowy Ratusz,siedziba władz miasta

Miasto jest członkiem Federacji Miast Kopernikowskich oraz Nowej Hanzy.

Rada miasta [edytuj]

W dawnym Olsztynie rada miejska organizowała życie w mieście m.in. poprzez ustanawianie przepisów porządkowych zwanych wilkierzami. Pierwszy wilkierz olsztyński datowany jest na 1568 rok. Samorząd Olsztyna kontrolowała kapituła, a właściwie jej przedstawiciel kanonik administrator komornictwa olsztyńskiego. Jego rezydencją był zamek.

Po rozbiorach, w ramach wielkich reform państwa pruskiego w latach 1806-1807, wprowadzono w życie nową ordynację miejską. Władza ustawodawcza należała do rady miejskiej, wybieranej przez obywateli w bezpośrednim głosowaniu. W Olsztynie wybierano wówczas 24 członków rady. Władza wykonawcza należała do magistratu, wybieranego przez radę miejską, a zatwierdzanego przez rejencyjną władzę państwową.

Obecnie Rada Miasta Olsztyna jest organem stanowiącym i kontrolnym Miasta, w skład którego wchodzi 25 członków, wybieranych na 4-letnią kadencję.

Burmistrzowie i prezydenci miasta [edytuj]

Osobny artykuł: Prezydenci Olsztyna.

Prezydent Miasta Olsztyn jest organem wykonawczym gminy, wybieranym na 4-letnią kadencję w wyborach bezpośrednich. Obecnym prezydentem Olsztyna jest Piotr Grzymowicz, zaprzysiężony na tym stanowisku 9 marca 2009[27]. Został on wybrany w przedterminowych wyborach prezydenta miasta, zarządzonych w wyniku odwołania poprzedniego prezydenta Czesława Małkowskiego w referendum gminnym[28]. Prezydenta Grzymowicza wspomagają wiceprezydenci Jerzy Szmit i Halina Zaborowska-Boruch.

Gospodarka [edytuj]

Fabryka opon Michelin

Do XIX wieku Olsztyn był miastem niewyróżniającym się pod względem rozwoju gospodarczego spośród innych miast Warmii[potrzebne źródło]. Sytuacja zmieniła się w 2. połowie XIX w. W ciągu 30 lat liczba mieszkańców powiększyła się ponad czterokrotnie. Zlokalizowano tu liczny[potrzebne źródło] garnizon wojskowy, Olsztyn stał się węzłem kolejowym i drogowym, utworzono rejencję oraz przyznano mu status miasta wydzielonego na prawach powiatu.

W końcu grudnia 2009 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Olsztynie obejmowała ok. 6,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 7,1% do aktywnych zawodowo[29].

Przemysł [edytuj]

W końcu XIX w. miasto wyróżniało się dzięki dwóm fabrykom maszyn: Karla Roenscha (przy dzisiejszej ul. Partyzantów) oraz spółki Beyer i Thiel (przy dzisiejszej al. Niepodległości), a także fabryce zapałek Juliusza Landedorfa (przy obecnej al. Piłsudskiego). W 1914 r. funkcjonowało już ok. 60 zakładów przemysłowych, m.in.: 2 zakłady mleczarskie, 2 młyny, 3 drukarnie, fabryka musztardy, 4 browary, 7 tartaków, 9 fabryczek mebli, 7 cegielni, 2 kaflarnie, 3 fabryki wozów, wytwórnia batów, fabryka rękawiczek, fabryka koszów, 2 fabryki grzebieni, 7 pralni chemicznych i farbiarni.

Szybki wzrost gospodarczy Olsztyn przeżył również po II wojnie światowej, kiedy miasto stało się ważnym ośrodkiem administracyjnym Warmii i Mazur. Zlokalizowano tu przemysł dotąd nieistniejący na Warmii jak Olsztyńskie Zakłady Opon Samochodowych (otwarte 1967), znacznie rozbudowano zakłady oparte na przetwórstwie płodów rolnych oraz przemysł drzewny.

Obecnie Olsztyn, obok Dębicy, jest głównym ośrodkiem przemysłu oponiarskiego (fabryka opon Michelin), drzewnego i meblarskiego – MM International, Mazur Comfort, Mebelplast, spożywczego (mięsny, mleczarski, młynarski, browar) – Grupa Indykpol, Grupa Polmlek, Browar Kormoran, Browar Jurand, Chłodnia Olsztyn, odzieżowego Wardom, Yakan, środków transportu, materiałów budowlanych, poligraficznego – Olsztyńskie Zakłady Graficzne), Olsztyńskie Kopalnie Surowców Mineralnych.

Transport i komunikacja [edytuj]

Osobny artykuł: Komunikacja w Olsztynie.

Komunikacja miejska [edytuj]

Osobny artykuł: Historia komunikacji miejskiej w Olsztynie.

Osobne artykuły: Tramwaje w Olsztynie, Trolejbusy w Olsztynie, Autobusy miejskie w Olsztynie.

Śródmieście – aleja Piłsudskiego

Osiedle Kościuszki – aleja Niepodległości

System komunikacji miejskiej w Olsztynie istnieje od 1907 roku. W latach 1907-1965 w jego skład wchodziły linie tramwajowe, a w latach 1939-1971 również trolejbusowe. Obecnie jedynym środkiem komunikacji miejskiej są autobusy. W Strategii Rozwoju Miasta Olsztyn pojawiły się plany przywrócenia trakcji tramwajowej do 2020 r. Jako pierwsza miałaby powstać linia łącząca Dworzec Główny z Jarotami.

Podstawowym organizatorem i przewoźnikiem w miejskim transporcie zbiorowym jest Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Olsztynie. Przewozy pasażerskie realizowane są na 34 liniach komunikacyjnych (w tym dwie linie nocne, 5 miejsko-podmiejskich i jedna sezonowa). Na stanie MPK znajduje się 170 autobusów (stan na kwiecień 2009 rok).

W Olsztynie funkcjonują także przewoźnicy prywatni, którzy zapewniają komunikację w granicach miasta (m.in. Olsztyńska Korporacja – 4 linie miejskie, "Prywatna Komunikacja Miejska"), jak również z okolicznymi miejscowościami.

Transport drogowy [edytuj]

Osobny artykuł: mosty w Olsztynie.

Z tym tematem związana jest kategoria: ulice i place Olsztyna.

Według stanu na 31 grudnia 2006, w Olsztynie jest 13 km powiatowych dróg publicznych o twardej nawierzchni ulepszonej i 170 km dróg publicznych o twardej nawierzchni, w tym 164 km posiadają nawierzchnie ulepszoną[30].

Drogi przechodzące przez Olsztyn DrogaTrasaDroga krajowa 16Grudziądz - Olsztyn - OgrodnikiDroga krajowa 51Olsztynek - Olsztyn - BezledyDroga krajowa 53Olsztyn - Szczytno - OstrołękaDroga wojewódzka 527Olsztyn - Pasłęk - DzierzgońDroga wojewódzka 598Olsztyn - Zgniłocha

Śródmieście – Kwadratowe rondo z szaletem po środku

Olsztyn nie posiada obwodnicy, a większość ruchu tranzytowego odbywa się ulicami miasta. Obecnie trwają uzgodnienia oraz prace projektowe związane z ustaleniem jej trasy. Według założeń obwodnica Olsztyna powinna powstać do 2013.

Osobny artykuł: obwodnica Olsztyna.

Jednocześnie trwają prace lobbingowe na rzecz modernizacji dróg krajowych w regionie oraz nt. budowy na ich podłożu dróg ekspresowych. W zamierzeniu podejmowane są tematy budowy drogi ekspresowej S16, drogi ekspresowej S51 oraz drogi ekspresowej S53.

Plac Pułaskiego jest jednym z niewielu rond w Europie, na środku którego umiejscowiony jest parking, przystanek autobusowy i toaleta miejska, a samo rondo ma kształt prostokąta.

Transport kolejowy [edytuj]

Pierwsza linia kolejowa przechodząca przez Olsztyn otwarta została w 1872 roku. Wkrótce Olsztyn stał się ważnym węzłem kolejowym regionu. Obecnie miasto posiada trzy funkcjonujące dworce kolejowe:

Olsztyn GłównyOlsztyn ZachodniOlsztyn Gutkowo

Transport lotniczy [edytuj]

Osobny artykuł: Lotnisko Olsztyn-Dajtki.

W granicach administracyjnych Olsztyna funkcjonuje cywilno-sportowy port lotniczy Olsztyn-Dajtki. Lotnisko zlokalizowane zostało na osiedlu Dajtki, w odległości ok. 4,5 km od centrum miasta. Z lotniska korzysta m.in. Aeroklub Warmińsko-Mazurski oraz Lotnicze Pogotowie Ratunkowe.

Edukacja i nauka [edytuj]

Osobny artykuł: Edukacja w Olsztynie.

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski

Nowa Biblioteka Główna UWM

Olsztyn jest największym ośrodkiem edukacyjnym województwa warmińsko-mazurskiego oraz jednym z najważniejszych w północnej Polsce. W obszarze miasta obecnie funkcjonują:[31]

43 przedszkola (w tym 14 niepublicznych)30 szkół podstawowych (w tym 3 niepubliczne)25 gimnazjów (w tym 1 niepubliczne)28 liceów ogólnokształcących (w tym 14 niepublicznych)1 liceum plastyczne9 liceów profilowanych11 techników (w tym 1 niepubliczne)8 zasadniczych szkół zawodowych (w tym 1 niepubliczna)47 szkoły policealne (w tym 37 niepublicznych)2 szkoły muzyczne (I i II stopnia)8 ośrodków dokształcania i doskonalenia zawodowego (w tym 7 niepublicznych)1 niepubliczne kolegium języków obcych6 ośrodków doskonalenia nauczycieli (w tym 4 niepubliczne)6 centrów kształcenia ustawicznego (w tym 4 niepubliczne)18 niepublicznych placówek kształcenia ustawicznego10 uzupełniających liceów ogólnokształcących (w tym 8 niepublicznych)9 uzupełniających techników (w tym 2 niepubliczne)1 szkoła specjalna przysposabiająca do pracy1 niepubliczny ośrodek rehabilitacyjno-edukacyjno-wychowawczy3 niepubliczne placówki oświatowo-wychowawcze2 specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze dla dzieci5 poradni psychologiczno-pedagogicznych (w tym 1 niepubliczna)18 zespołów szkół i placówek

Uczelnie wyższe [edytuj]

Przystań na jeziorze Kortowskim

Pierwszą uczelnią wyższą w mieście była utworzona 31 maja 1950 Wyższa Szkoła Rolnicza. 1 października 1969 WSR przemianowana została na Akademię Rolniczo-Techniczną. 1 września 1999 roku w wyniku połączenia Akademii Rolniczo-Technicznej, Wyższej Szkoły Pedagogicznej i Warmińskiego Instytutu Teologicznego powstał Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, który kształci ponad 35 tys. studentów na 16 wydziałach i 49 kierunkach oraz jest największą szkołą wyższą w regionie.

W Olsztynie jest 6 szkół wyższych:

Uniwersytet Warmińsko-MazurskiOlsztyńska Szkoła Wyższa im. Józefa RusieckiegoOlsztyńska Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania im. Tadeusza KotarbińskiegoWyższa Szkoła Informatyki i Ekonomii TWPWyższe Seminarium Duchowne Metropolii Warmińskiej "Hosianum"Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP w Warszawie – Wydział Nauk Humanistyczno-Społecznych w OlsztynieGdańska Wyższa Szkoła Administracji - Wydział Zamiejscowy w Olsztynie (kształcenie rozpoczyna od 1 października 2010 r.)

W Olsztynie funkcjonuje również Warmińsko-Mazurski Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Jednostki naukowo-badawcze [edytuj]

Oprócz szkół wyższych, działalność badawczo-naukową w Olsztynie prowadzą instytuty:

Centrum Badań WschodnichRozrodu Zwierząt i Badań Żywności PANRybactwa Śródlądowego im. Stanisława SakowiczaOśrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego

W przeszłości w mieście funkcjonowały również:

Instytut MazurskiWarmiński Instytut Teologiczny

Kultura i sztuka [edytuj]

Muzea [edytuj]

Za czasów Prus Wschodnich muzealnictwo w Olsztynie nie miało warunków rozwoju. Pierwsze muzeum państwowe w Olsztynie powstało w 1921 w salach olsztyńskiego zamku, a zawarte w nim eksponaty głosiły zwycięstwa niemieckiego w plebiscycie z 1920[32].

Przeszłość miasta oraz przeszłość i współczesność otaczających go wsi były zbyt polskie, by mogły budzić zainteresowanie niemieckich kulurträgerów. Nie mógł tu zaś powstać społeczny, polski ruch muzealniczy, tego typu co w Łowickiem czy na Kurpiach, bo brakło indywidualności, które rozbudziły go i pokierowały nim, i brakowało funduszy."

— Andrzej Wakar: Olsztyn : dzieje miasta. Olsztyn: „Radio Wa-Ma", 1997, ss. 168-169. ISBN 83-905634-0-1. (pol.)

Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie

Największą obecnie olsztyńską placówką muzealną jest Muzeum Warmii i Mazur, którego siedziba mieści się w Zamku Kapituły Warmińskiej. W jego zbiorach znajdują się m.in. pamiątki, dokumenty, ikonografie, obrazy i rzeźby rodem z tutejszego regionu. W Muzeum zlokalizowana jest stała wystawa kopernikowska, której najważniejszym eksponatem jest astronomiczna tablica doświadczalna wykonana własnoręcznie przez Mikołaja Kopernika w 1517 roku.

Do muzeów w Olsztynie zalicza się także Dom Gazety Olsztyńskiej, którego siedzibą jest budynek, będący w czasach dwudziestolecia międzywojennego redakcją Gazety Olsztyńskiej, jedynej polskiej gazety na Warmii, ukazującej się od 1886 roku. W stolicy województwa warmińsko-mazurskiego mieszczą się także muzea przyrody przy ul. Metalowej w secesyjnym pałacyku oraz muzeum przyrody im. Janiny Wengris w dzielnicy akademickiej Kortowo, w hali widowiskowo-sportowej Urania znajduje się Muzeum Sportu im. Mariana Rapackiego.

Galerie [edytuj]

Olsztyn nocą

W Olsztynie funkcjonuje ok. 10 galerii sztuki. Jedną z nich jest Biuro Wystaw Artystycznych z siedzibą w olsztyńskim planetarium. Jest to największa, państwowa galeria sztuki w mieście. Powstała w roku 1958, początkowo jej siedzibą był olsztyński zamek, w roku 1973 przeniesiono ją w obecne miejsce. Wśród innych olsztyńskich galerii znajdują się m.in. Galeria Rynek, Galeria Spichlerz MOK czy Art Deco.

Kina [edytuj]

Pierwszym kinem wędrownym, które zawitało do miasta było najprawdopodobniej Welt – Biographie (niem.), inż. Heinrich Schnellhase. Anons reklamowy umieszczony 26 listopada 1909 w Allensteiner Volksblatt, przytacza dwunastoletnią tradycję pokazów kinowych w mieście. Na jego podstawie przyjąć można, że pierwsza projekcja kinowa w Olsztynie odbyła się najprawdopodobniej w 1897.[33] 30 września i 1 października 1909, w sali hotelu Deutsches Haus gościł Edison-Welt-Theater Windorfa z Berlina-Weißensee[33].

Pierwsze kina stacjonarne w Olsztynie powstawały jeszcze przed I wojną światową:[33][34]

Teatr obrazów świetlnych (niem. Lichtbild-Theater) – pierwszy stały teatr kinematografii w Olsztynie, utworzony w 1909, co upamietnia anons w Allensteiner Volksblatt z dnia 16 listopada 1909;Kino Luizy (niem. Luisen-Theater) przy Rynku nr 23 – obecnie w jego miejscu funkcjonuje kino „Awangarda";Metropol Theater (niem.) przy ul. Podgórnej (obecna ul. Staromiejska) – kino zniszczone podczas działań wojennych w 1945;Lichtspielpalast (niem.) przy ul. Pieniężnego nr 12 – kino przemianowane w 1918 na Central-Theater (niem.), zlikwidowane po II wojnie światowej.

Kolejne obiekty kinowe w mieście powstały w okresie międzywojennym:[34]

kino Capitol przy ul. Klebarskiej (obecna al. Piłsudskiego) – kino utworzone w 1929, po zakończeniu II wojny światowej kino zastąpione nieistniejącym już kinem Odrodzenie;kino utworzone w 1936 nakładem inwestycyjnym berlińskiej firmy UT-Lichtspiele przy ul. Pieniężnego 16 – działające do 2005 jako kino Polonia.

W połowie lat 90. XX wieku zamknięto kino Grunwald przy al. Wojska Polskiego. Kolejne zamknięcia placówek kinowych w Olsztynie odbyły się w 2005 i dotyczyły kina Kopernik przy ul. 1 maja oraz kina Polonia przy ul. Pieniężnego. Oba kina zamknięto w związku z budowanym multipleksem centrum filmowego „Helios" w „Alfa Centrum" przy al. Piłsudskiego[35].

Obecnie w mieście funkcjonują dwa kina: Helios oraz Awangarda. Ponadto istnieje również Dyskusyjny Klub Filmowy „ZA", działajacy przy przy Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych[36].

Teatry [edytuj]

Teatr im. St. Jaracza

Teatr Lalek

Największym olsztyńskim teatrem jest dramatyczny Teatr im. Stefana Jaracza, założony w 1925 roku jako Treudank, symbol wdzięczności mieszkańcom za głosowanie za pozostaniem w granicach Niemiec podczas plebiscytu w 1920 roku. Placówka posiada obecnie trzy sceny, w tym jedną dużą na 480 miejsc. W Teatrze im. Stefana Jaracza odbywają się Olsztyńskie Spotkania Teatralne oraz Międzynarodowy Festiwal Teatralny "Demoludy". Aktualnie teatr posiada status narodowej instytucji kultury[37]. Od 1998 roku działa w nim publiczne Studium Aktorskie. W Olsztynie mieści się także Olsztyński Teatr Lalek. Za datę jego powstania uznaje się rok 1953. Trzecim olsztyńskim teatrem jest założona w 1957 przez Tadeusza Ostaszkiewicza Pantomima Olsztyńska – teatr głuchych, zaliczany w latach 1971-1990 do grona renomowanych scen w kraju i Europie (od 1959 do 1989 prowadził ją Bohdan Głuszczak). W latach 90. Pantomima Olsztyńska straciła na znaczeniu, zaś od początku XXI wieku jej status ogranicza się do roli teatralnego koła zainteresowań przy Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych (d. WDK) w Olsztynie.

Muzyka [edytuj]

Edukacja muzyczna w Olsztynie odbywa sie na bazie Państwowej Szkoły Muzycznej I i II stopnia im. Fryderyka Chopina, a także prywatnej Szkoły Muzycznej Yamaha.

W Olsztynie mieści się Warmińsko-Mazurska Filharmonia im. Feliksa Nowowiejskiego. Początki działalności Filharmonii związane są z małą orkiestrą symfoniczną, powstałą w połowie lat 40. XX w. W 1972 r. zespół Orkiestry Symfonicznej otrzymał stałą siedzibę w Państwowej Szkole Muzycznej im. F. Chopina, wtedy też nadano jej status Państwowej Filharmonii im. F. Nowowiejskiego.

Olsztyn utożsamiany jest również jako ważny ośrodek chóralistyki w północno-wschodniej Polsce.

Osobny artykuł: Chóry w Olsztynie.

Z Olsztyna wywodzi się kilka znanych zespołów muzycznych i wykonawców różnych nurtów i gatunków, m.in: Afromental, Vader, Big Day, Czerwony Tulipan, Pro Musica Antiqua, Pro Musica, PRO FORMA, Olsztyński Chór Kameralny COLLEGIUM MUSICUM, Norbi, Kuśka Brothers, Kangaros, Mietek Folk, Christ Agony, Union, Harlem, Kaczki z Nowej Paczki, Shannon, Horpyna, Dies Irae, Berkut, Enej, Los Vaticaneros, Medium, LIDO, Kookaburra, Skyscream, Wierni,Akademicki Chór Bel Canto WSIiE TWP czy Chór Lekarzy:"Medici Pro Musica".

Imprezy i festiwale [edytuj]

Amfiteatr im. Czesława Niemena

Do najważniejszych olsztyńskich cyklicznych imprez i festiwali należą m.in. Olsztyńskie Lato Artystyczne, Olsztyńskie Noce Bluesowe oraz Ogólnopolskie Spotkania Zamkowe "Śpiewajmy Poezję". Spotkania Zamkowe odbywają się w mieście od 1974 roku. Głównym punktem festiwalu jest konkurs młodych artystów poezji śpiewanej. Olsztyńskie Lato Artystyczne to z kolei trzymiesięczny cykl imprez odbywających się w trakcie wakacji. Główną ich sceną jest olsztyński amfiteatr. Wśród imprez organizowanych w ramach Olsztyńskiego Lata Artystycznego są m.in. Dni Olsztyna, Olsztyńskie Koncerty Organowe, Staromiejskie Spotkania z Szantą, Olsztyński Festiwal Jazzowy. W Olsztynie corocznie odbywa się też Olsztyński Festiwal Dalekowschodnich Sztuk Walki.

Planetarium i obserwatorium [edytuj]

Planetarium

Obserwatorium Astronomiczne

Olsztyńskie Planetarium Astronomiczne otwarto 19 lutego 1973 – w pięćsetną rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika – przy dzisiejszej Alei Piłsudskiego. Jest to drugie co do wielkości planetarium w Polsce. Planetarium jest siedzibą Federacji Miast Kopernikowskich.

Obserwatorium Astronomiczne w Olsztynie otwarto 13 października 1979. Zlokalizowane zostało w zaadaptowanej wieży ciśnień, zbudowanej w 1897 roku na wzgórzu św. Andrzeja, najwyższym (143 m n.p.m.) wzniesieniu dawnego Olsztyna[38][39].

Przy bezchmurnej pogodzie obserwatorium prowadzi pokazy astronomiczne. Ponadto z tarasu budynku widoczna jest panorama miasta.

Inne organizacje i placówki kulturalne [edytuj]

Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych – samorządowa instytucja kultury, zajmująca się animowaniem, inspirowaniem i wspieraniem społecznej aktywności kulturalnej w województwie warmińsko-mazurskimMiejski Ośrodek Kultury w Olsztynie – organizator wielu imprez i festiwaliPałac Młodzieży w Olsztynie – placówka oświatowo-wychowawcza dla dzieci i młodzieżyCentrum Francusko-Polskie Cotes-d'Armor

Kościoły i związki wyznaniowe [edytuj]

Katolicyzm [edytuj]

Kościół RzymskokatolickiUkraińska Cerkiew greckokatolicka (Kościół obrządku bizantyjsko-ukraińskiego)Kościół Polskokatolicki

Protestantyzm [edytuj]

Kościół Ewangelicko-AugsburskiKościół Chrześcijan BaptystówKościół ZielonoświątkowyWspólnota Kościołów ChrystusowychWspólnota Chrześcijańska "Golgota"[40]Kościół Boży w Chrystusie (Centrum Chrześcijańskie "Droga" w Olsztynie)[41]

Buddyzm [edytuj]

Buddyjski Związek Diamentowej Drogi Linii Karma Kagyu

Inne [edytuj]

Świadkowie Jehowy

Turystyka [edytuj]

Szlaki turystyczne [edytuj]

Osobny artykuł: szlaki turystyczne Olsztyna i okolic.

Targ Rybny

Olsztyn jest ważnym ośrodkiem turystycznym głównie ze względu na swoje położenie wśród jezior i lasów. Miasto położone jest Europejskim Szlaku Gotyku Ceglanego[42], polskiej części Drogi św. Jakuba, Szlaku Zamków Gotyckich, Szlaku Grunwaldzkim, czy Szlaku Kopernikowskim[43][44][45]

Turystyka kajakowa [edytuj]

W sezonie letnim po Łynie odbywają się spływy kajakowe "Łyną przez Olsztyn". Spływy rozpoczynają się pod zamkiem olsztyńskim. Trzykilometrowa trasa wiedzie przez malowniczy przełom Łyny w olsztyńskim Lesie Miejskim. Celem spływu jest rozlewisko, gdzie łączą się dwie rzeki – Łyna i Wadąg.

Zabytki [edytuj]

Katedra św. Jakuba

Stary Ratusz

Budynek Rejencji,obecnie Urząd Marszałkowski oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny

Oprócz dogodnego położenia i malowniczego krajobrazu, do walorów rekreacyjno-turystycznych należy zaliczyć zabytki architektoniczne miasta:[46][47]

gotycki zamek kapituły warmińskiej z II połowy XIV w.,fragmenty murów miejskich z Bramą Wysoką (Górna Brama) z XIV w.,XIV-wieczna konkatedra pw. św. Jakuba (bazylika mniejsza),Stary Ratusz (wzniesiony w XIV w., po pożarze odbudowany w latach 1623-1624),Kościół św. Wawrzyńca z XIV w. (w dzielnicy Gutkowo),Kaplica Jerozolimska z 1565 r.,secesyjna zabudowa ul. Dąbrowszczaków,neogotycki kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa z lat 1901-02,neoromański kościół pw. św. Józefa z lat 1912-13,kościół pw. Chrystusa Króla (zbudowany w stylu renesansu włoskiego) z XX w.,kościół garnizonowy pw. Matki Boskiej Królowej Polski (1913-14),neogotycki kościół ewangelicko-augsburski z lat 1876-99,pseudogotycka kaplica cmentarna, obecnie cerkiew prawosławna z 1904 r.,secesyjna kaplica Zjednoczonego Kościoła Ewangelickiego z przełomu XIX i XX w.,dom Gazety Olsztyńskiej,pałacyk przy ul. Metalowej,pałacyk fabrykancki (XIX w.),Pałac Archiprezbitera z II poł. XVIII wiekuwiadukt kolejowy w przełomie Łyny (XIX w.),Dom Polski (XIX w.),gmach I LO im. Adama Mickiewicza z II połowy XIX w.,cmentarz żydowski z domem pogrzebowym, zaprojektowany przez Ericha Mendelsohna,Nowy Ratusz z pocz. XX w.,figura Boża Męka z XVIII w.,figura Chrystusa Pana z XVIII w.dzwonnica na Dajtkach przy ul. Żniwnejkościół Matki Bożej Różańcowej na Dajtkach z 1878

Do 10 listopada 1938 roku w mieście znajdowała się mauretańska synagoga z 1877 roku. Była jednym z najbardziej charakterystycznych budynków w mieście ze względu na swoją unikalną, orientalną architekturę.

Inne atrakcje turystyczne [edytuj]

Osobny artykuł: Pomniki Olsztyna.

Stare Miasto

Budynek Poczty Głównej

15 jezior w granicach administracyjnych miasta,Olsztyńskie Lato Artystyczne,obserwatorium astronomiczne w XIX-wiecznej wieży ciśnień,planetarium,park na terenie lasu miejskiego (największego w Europie lasu na terenach miejskich), ze stadionem leśnym pochodzącym z lat 20. ubiegłego wieku,plaża miejska i przystanie nad Jeziorem Ukiel (Krzywym),Stare miasto w zakolu Łyny.

Hotele [edytuj]

Hotel Na Skarpie w OlsztynieHotel Warmiński w OlsztynieHotel Park w OlsztynieHotel Orbis OlsztynHotel Kur w OlsztynieHotel Wysoka Brama w OlsztynieHotel Gromada w OlsztynieHotel Manor w OlsztynieHotel Wileński w OlsztynieHotel Pod Zamkiem w Olsztynie

Sport [edytuj]

Osobny artykuł: Sport w Olsztynie.

Hala Urania

Oprócz typowych walorów rekreacyjno-turystycznych, miasto jest prężnie działającym ośrodkiem sportowym. W mieście działa kilkadziesiąt klubów sportowych. Najbardziej utytułowanymi i powszechnie rozpoznawanymi klubami na arenie ogólnokrajowej są OKS 1945 Olsztyn (dawny Stomil Olsztyn), AZS UWM Olsztyn (siatkówka), OKPR Traveland-Społem Olsztyn oraz i KKS Warmia Olsztyn.

Olsztyn był również etapowym miastem kolarskiego wyścigu Tour de Pologne.

Dzięki posiadanej infrastrukturze sportowej, unikalnej lokalizacji wśród lasów i jezior oraz rozwiniętej bazie hotelowej, Olsztyn jest miejscem zgrupowań wielu kadr i reprezentacji sportowych.

Osoby związane z Olsztynem [edytuj]

Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Olsztynem.

Lista nazwisk znanych osób urodzonych lub mieszkająch w Olsztynie

Ławeczka z Mikołajem Kopernikiem

Hugo Haase

Olga Desmond na rosyjskiej karcie pocztowej

Dom przedpogrzebowy 'Bet Tahara' zbudowany w 1913 roku wg projektu Ericha Mendelsohna.

Piotr Bałtroczyk

Krzysztof Hołowczyc

Johannes Knolleisen (zm. 1511), pruski profesor teologii,Mikołaj Kopernik (1473-1543), wybitny astronom, matematyk, ekonomista, lekarz, duchowny, administrator kapituły warmińskiej w latach 1516-1521,Łukasz David (1503-1583), historyk pruski,Albert Nowiejski (zm. 1664), sekretarz królewski, kanonik warmiński, cały swój majątek zapisał w testamencie na rzecz szpitali Świętego Ducha i Świętego Jerzego w Olsztynie.Oskar Belian, słynny burmistrz Olsztyna,Piotr Poleski (1730-1798) kupiec olsztyński, rajca miejski, opiekun zabytków, założyciel fundacji Poleskiego,Jan Antoni Blank-Białecki (1785-1844), malarz historyczny,Jan Liszewski (1852-1894), założyciel „Gazety Olsztyńskiej",Hugo Haase (1863-1919), niemiecki polityk (SPD i USPD),Franz Justus Rarkowski (1873-1950), niemiecki, katolicki biskup polowy wojska niemieckiegoFeliks Nowowiejski (1877-1946), kompozytor, muzyk-wirtuoz, dyrygent, autor muzyki do "Roty",Maksymilian Kaller (1880-1947), w latach 1930-1947 biskup warmiński,Erich Mendelsohn (1887-1953), wybitny architekt niemiecki,Seweryn Pieniężny (1890-1940), dziennikarz, redaktor i wydawca „Gazety Olsztyńskiej",Olga Desmond (1891-1964), ur. jako Olga Sellin, niemiecka tancerka i aktorka,Kurd von Bülow (1899-1971), niemiecki geolog,Maria Zientara-Malewska (1894-1984), poetka,Jakub Prawin (1901-1957), pierwszy wojewoda olsztyński,Jędrzej Giertych (1903-1992), polityk, ideolog Narodowej Demokracji,Klaus-Joachim Zülch (1910-1988), niemiecki naukowiec (neurologia), syn burmistrza Georga Zülcha,Günter Wand (1912-2002), niemiecki dyrygent i kompozytor,Henryk Panas (1912-1985), prozaik, dramaturg i publicysta,Annemarie Suckow von Heydendorff (ur. 1912), niemiecka rzeźbiarka,Mieczysław Moczar (1913-1986), działacz władz komunistycznych, w latach 1948-1952 związany z Olsztynem,Hans-Jürgen Wischnewski (1922-2005), wieloletni minister Republiki Federalnej Niemiec,Andrzej Zawada (1928-2000), sejsmolog i himalaista,Józef Glemp (ur. 1929), prymas Polski, w latach 1979-1981 biskup warmiński,Leonhard Pohl (ur. 1929), niemiecki lekkoatleta, zdobywca brązowego medalu w 1956 na olimpiadzie w Melbourne,Wolf Lepenies (ur. 1941), niemiecki naukowiec, socjolog i politolog,Janusz Lorenz (ur. 1942), polityk,Kazimierz Schilling (1943-2006) astronom, popularyzator astronomii,Gudrun Wagner (1944-2007), współorganizatorka Festiwalu Wagnerowskiego w Bayreuth,Tadeusz Iwiński (ur. 1944), polityk SLD,Jacek Jezierski (ur. 1949), biskup pomocniczy warmiński,Zbigniew Lubiejewski (ur. 1949), siatkarz, mistrz olimpijski z Montrealu,Marian Bublewicz (1950-1993), wielokrotny mistrz Polski w rajdach samochodowych,Andrzej Arciszewski (ur. 1951), lalkarz, aktor dubbingowy,Ryszard Górecki (ur. 1951), rektor UWM, członek PAN, senator RP, honorowy obywatel Olsztyna,Kazimierz Brakoniecki (ur. 1952), poeta, eseista, tłumacz literatury francuskiej Bretanii, laureat nagrody Laur Unesco 2007,Bronisław Wildstein (ur. 1952), dziennikarz,Rudolf Bażanowski (ur. 1953), biskup diecezji mazurskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP,Juliusz Machulski (ur. 1955), reżyser,Izabela Trojanowska (ur. 1955), piosenkarka i aktorka,Włodzimierz Kowalewski (ur. 1956), prozaik, nominowany do literackiej nagrody NIKE (1998,2001)Andrzej Ryński (ur. 1958), polityk SLD, prezydent Olsztyna (1994-1998), marszałek województwa warmińsko-mazurskiego (1999-2006),Piotr Galiński (1959), tancerz, choreograf, juror Tańca z gwiazdami TVN,Piotr Bałtroczyk (ur. 1961), dziennikarz, poeta, konferansjer, satyryk, prezenter telewizyjny i radiowy,Krzysztof Pater (ur. 1961), ekonomista, działacz społeczny i polityk, harcmistrz,Krzysztof Hołowczyc (ur. 1962), kierowca rajdowy,Iwona Szymańska-Pavlović (ur. 1963) – tancerka, sędzia związkowy, jurorka Tańca z gwiazdami TVN,Piotr "Peter" Wiwczarek (ur. 1965), wokalista zespołu VaderArtur Wojdat (ur. 1968), pływak, brązowy medalista olimpijski,Beata Krupska-Tyszkiewicz (ur. 1970), polska koszykarka,Ireneusz Bruski (ur. 1971), duchowny katolicki, prawnik, dziennikarz, publicysta,Anna Samusionek (ur. 1971), aktorka,Marek Bożek (ur. 1974) ekskomunikowany proboszcz parafii św. Stanisława Kostki w St. Louis, USAŁukasz Kadziewicz (ur. 1980), siatkarz, reprezentant Polski,Wojciech Grzyb (ur. 1981), siatkarz, reprezentant Polski,Marek Kaliszuk (ur.1980), aktor,Tomasz Lach pseudonim Tomson (ur. 1983) - wokalista grupy Afromental i zdobywca I nagrody w Festiwalu Muzyki BigBeatowej w ŻarachWojciech Łozowski pseudonim Łozo (ur. 1984) – wokalista grupy Afromental i prezenter MTV Polska.Mamed Khalidov – jeden z najlepszych zawodników MMA na świecieDaniel Żółtak - reprezentant Polski w piłce ręcznej

Honorowi obywatele miasta [edytuj]

Osobny artykuł: Honorowi Obywatele Olsztyna.

Honorowe Obywatelstwo Olsztyna nadawane jest na podstawie uchwały osobom szczególnie zasłużonym dla Olsztyna, a także wybitnym osobistościom, jako wyraz najwyższego wyróżnienia i uznania Rady Miasta Olsztyn. Osoba wyróżniona otrzymuje Akt Nadania i Odznakę Honorowego Obywatelstwa Olsztyna.

Miasta partnerskie [edytuj]

Miasta partnerskieMiastoKrajData podpisania umowyBielsko-Biała Polska2005[48]Calpe Hiszpaniamarzec 1989[49]Chateauroux Francja23 lutego 1991Gelsenkirchen Niemcygrudzień 1992[50]Kaliningrad Rosja5 marca 1993[51]Łuck Ukraina19 grudnia 1997[52]Offenburg Niemcy19 marca 1999[53]Osnabrück Niemcy2009Richmond Stany Zjednoczone1995[54]Rovaniemi Finlandia1976[55]

Miasta współpracujące [edytuj]

Miasta partnerskieMiastoKrajData podpisania umowySønderborg Dania1994[56]Halmstad Szwecjalistopad 2003[57]Perugia Włochygrudzień 2004[58]

Media [edytuj]

Osobny artykuł: Media w Olsztynie.

Radio i telewizja [edytuj]

Maszt radiowo-telewizyjny w Olsztynie o zachodzie słońca

W 1969, uruchomiono Olsztyński Radiowo-Telewizyjny Ośrodek Nadawczy w Pieczewie. Wybudowano tam maszt radiowo-telewizyjny 53°45'13″N 20°30'57″E / 53.75361, 20.51583 o wysokość 360 m (po podwyższaniach ok. 380 m), który jest najwyższym istniejącym obiektem budowlanym w Polsce.

Stacje radiowe funkcjonujące na obszarze miasta:

Radio OlsztynRadio EskaRadio PlanetaRadio UWM FMRadio RMF FM – oddział lokalny OlsztynRadio ZET – oddział lokalny OlsztynRadio VOX FM (planowane)

Ośrodki telewizyjne nadające z Olsztyna:

TVP Olsztyn – regionalny oddział TVP, powstały 1 stycznia 2005 na bazie Warmińsko-Mazurski Ośrodek TVP (pasmo lokalne TVP Info)Tele-Top Olsztyn – lokalna stacja telewizyjna, nadająca program w sieci telewizji kablowej Multimedia PolskaTV Olsztyn – lokalna stacja telewizyjna, nadająca program w sieci telewizji kablowej VectraTV Kortowo – internetowa telewizja UWM w Olsztynie

Prasa [edytuj]

Osobne artykuły: Prasa w Olsztynie, Prasa akademicka w Olsztynie.

Dom Gazety Olsztyńskiej – dawna siedziba redakcji „Gazety Olsztyńskiej (1886-1939)"

Siedziba redakcji dzisiejszej „Gazety Olsztyńskiej"

„Extra Sukces" – bezpłatny tygodnik wydawany od 4 września 2007 przez Produkt Sp. z o.o.„Gazeta Olsztyńska" – gazeta regionalna powstała 6 kwietnia 1970 z przemianowania "Głosu Olsztyńskiego", wydawany przez Edytor Sp. z o.o.„Gazeta Studencka" – miesięcznik studentów UWM w Olsztynie„Gazeta Uniwersytecka" – bezpłatny dodatek do Gazety Olsztyńskiej i Dziennika Elbląskiego, ukazujący się w każdą pierwszą środę miesiąca od marca 2002 przy współpracy z UWM w Olsztynie„Gazeta Wyborcza" – mutacja lokalna Olsztyn, wydawana przez Agora SA„Nasz Olsztyniak" – bezpłatna gazeta ukazująca się dwa razy w tygodniu, wydawana przez spółkę Wydawca Olsztyn Sp. z o.o.„Nowe Życie Olsztyna" – kolorowy miesięcznik, wydawany od 2004 r.„Posłaniec Warmiński" – dwutygodnik Kurii Metropolitalnej Archidiecezji Warmińskiej, wydawany od 10 października 1982„Super Express" – mutacja lokalna Olsztyn, wydawany przez MURATOR SA„Wiadomości Uniwersyteckie" – bezpłatny miesięcznik informacyjny UWM w Olsztynie, wydawany od 1999

Internet [edytuj]

Olsztyn.com.pl - najstarszy portal internetowy Olsztyna, założony w 1999 roku, prywatna inicjatywa nie związana z żadnym podmiotemGazeta On-Line Olsztyn24 – portal internetowy założony w 2007 roku, poruszający sprawy związane z Olsztynem i regionemPortal Warmii i Mazur WM.PL – portal internetowy założony w 2002 roku, związany z Gazetą OlsztyńskąPolska Olsztyn – regionalny serwis internetowy, powstały 26 lutego 2009 roku, będący częścią Polskatimes.pl – internetowego serwisu dziennika Polska

Zobacz też [edytuj]

Informacje w siostrzanych projektach:

Grafiki i media na Wikimedia CommonsDefinicja słownikowa w WikisłownikuCytaty w WikicytatachWiadomości na Wikinews

Portal:Olsztyn

Zobacz Wikiprojekt:Olsztyn

Portal:Warmia i Mazury

WarmiaPojezierze Olsztyńskie„O Warmio moja miła" („Hymn Warmiński") – hymn i hejnał OlsztynaOlsztyńskie Centrum Edukacji Ekologic

 

_____________________________________________________________________________________________________________

 

jak się ''obrobię'' ,to swe zdjęcia ,z Olsztyna-na Warmii, wkleję

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------

 

Komentarze (0)

Właśnie pojawiły się nowe () komentarze - pokaż
Forum jest aktualizowane w czasie rzeczywistym
Pomoc | Zasady forum
Publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.